زایمان در آب، فرایندی آرامبخش و کمتهاجمی است که در آن مادر، مراحل زایمان طبیعی در آب گرم را سپری میکند تا با استفاده از نیروی شناوری، درد کمتر و آرامش بیشتری را تجربه کند. اگر دقیقا میخواهید بدانید زایمان در آب چیست، باید گفت این روش با کاهش فشار بر ستون فقرات و لگن، تسهیل گردش خون و کاهش استرس مادر، یکی از بهترین گزینهها برای کسانی است که خواهان زایمان داخل آب، با کمترین مداخلات دارویی هستند.
همچنین، آگاهی از چگونگی زایمان در آب، این روش را به انتخابی محبوب برای والدینی تبدیل کرده که به دنبال تولدی رویایی و ایمن هستند.
زایمان در آب چگونه انجام میشود؟
فرایند زایمان طبیعی در آب، تحت نظارت دقیق تیم پزشکی و با رعایت پروتکلهای بهداشتی، انجام میشود. آشنایی با چگونگی زایمان در آب، به مادر کمک میکند تا با اعتمادبهنفس بیشتری وارد استخر شود. شاید بپرسید دقیقا مراحل زایمان در آب چیست؟ در ادامه مراحل این نوع زایمان، ذکر شده است.
- ورود به آب در زمان مناسب: مادر معمولا زمانی وارد وان آب گرم (حدود ۳۷ درجه سانتیگراد) میشود که دهانه رحم حدود ۴ تا ۵ سانتیمتر باز شده باشد (فاز فعال زایمان).
- پایش مداوم: ضربان قلب جنین، با دستگاههای ضدآب و علائم حیاتی مادر، در تمام طول زایمان در آب کنترل میشود.
- پوزیشنگیری آزادانه: مادر در آب، وزن کمتری حس میکند و میتواند به راحتی تغییر وضعیت دهد تا لگن در بهترین حالت برای خروج جنین قرار گیرد.
- تولد نوزاد: نوزاد به آرامی در محیط زایمان داخل آب، متولد شده و توسط ماما به سطح آب هدایت میشود تا اولین تنفس خود را در هوای آزاد، انجام دهد.
- مراقبتهای پس از تولد: بند ناف بریده میشود و نوزاد روی سینه مادر قرار میگیرد (تماس پوست با پوست).
به نقل از wikipedia طبق اصول فیزیولوژیک زایمان در آب، نیروی شناوری آب با خنثی کردن اثر جاذبه، نه تنها به مادر اجازه میدهد انرژی خود را ذخیره کند؛ بلکه با شبیهسازی محیط رحم برای نوزاد، شوک لحظه تولد را کاهش داده و انتقالی ملایم و ایمن را از دنیای درون به بیرون رقم میزند.
زایمان در آب مناسب چه افرادی است؟
این روش برای همه مادران قابل اجرا نیست و شرط اصلی آن داشتن یک بارداری کمخطر (Low Risk) است. زایمان در آب، برای بانوانی مناسب است که جنین آنها در وضعیت سفالیک (سر پایین) قرار دارد، تکقلو باردار هستند و هیچگونه بیماری زمینهای، مانند فشارخون بالا یا دیابت کنترلنشده ندارند. کسانی که به دنبال تجربه زایمان طبیعی فیزیولوژیک هستند و میخواهند بدون بیحسی اپیدورال، درد خود را مدیریت کنند، کاندیدای عالی برای زایمان طبیعی در آب محسوب میشوند.
اگر بین روشهای مختلف مردد هستید، بررسی دقیق و مقایسه زایمان طبیعی و سزارین، میتواند دیدگاه روشنتری به شما بدهد.
چه کسانی نباید زایمان در آب انجام دهند؟
با وجود خواص زایمان در آب، برخی شرایط پزشکی مانع از انجام این روش میشوند و ایمنی مادر و نوزاد در زایمان داخل آب به خطر میافتد.
- عفونتهای فعال: مادرانی که دارای تبخال تناسلی فعال یا عفونتهای پوستی شدید هستند، نباید زایمان توی آب انجام دهند؛ زیرا خطر انتقال به نوزاد در آب بسیار بالاست.
- خونریزیهای شدید: در صورت وجود خونریزی واژینال غیرطبیعی یا جفت سرراهی، مادر نیاز به مراقبتهای ویژه خارج از آب دارد.
- وضعیت بریچ: اگر جنین با پا یا باسن قرار گرفته باشد، زایمان در آب توصیه نمیشود.
- زایمانهای زودرس: نوزادان نارس، نیاز به مراقبتهای فوری پزشکی دارند و تولد در آب برای آنها مناسب نیست.
- دفع مکونیوم: اگر جنین در مایع آمنیوتیک مدفوع کرده باشد، برای جلوگیری از مشکلات تنفسی، زایمان طبیعی در آب کنسل میشود.
به نقل از pubmed.ncbi.nlm.nih.gov یافتههای آماری نشان میدهند که انجام زایمان در آب، احتمال نیاز به اپیزیوتومی (برش ناحیه پرینه) را در مقایسه با زایمان معمولی، حدود ۴۱ درصد کاهش میدهد.
مزایای زایمان در آب
اصلیترین دلیل انتخاب این روش، بهرهمندی از خواص زایمان در آب است که تجربهای متفاوت از زایمان کلاسیک را رقم میزند. یکی از جذابترین ویژگیها، امکان زایمان در آب با حضور همسر است که حمایت عاطفی را به اوج میرساند.
| مزیت | توضیحات |
| کاهش درد چشمگیر | آب گرم، باعث شل شدن عضلات و ترشح اندورفین (مسکن طبیعی بدن) در زایمان طبیعی در آب میشود. |
| کاهش پارگی پرینه | رطوبت و گرمای آب، باعث نرمی بافتهای واژن شده و احتمال نیاز به بخیه (اپیزیوتومی) را کاهش میدهد. |
| آرامش نوزاد | ورود نوزاد از محیط مایع رحم به محیط مشابه آب، شوک تولد را در زایمان داخل آب به حداقل میرساند. |
| کوتاه شدن طول زایمان | شناوری و آزادی حرکت مادر، میتواند روند نزول جنین و باز شدن دهانه رحم را تسریع کند. |
| کاهش فشار خون | غوطه وری در آب، میتواند به کاهش اضطراب و در نتیجه کاهش فشار خون ناشی از استرس کمک کند. |
نکته مهم این است که انعطافپذیری بافتها در محیط آبی، اغلب نیاز به مداخلات پزشکی مانند برش پرینه را از بین میبرد؛ بنابراین، مادرانی که زایمان در آب را انتخاب میکنند، معمولا زایمانی فیزیولوژیکتر با دوره نقاهت بسیار کوتاهتری را تجربه خواهند کرد.
معایب زایمان در آب
برای تصمیمگیری آگاهانه، باید علاوه بر مزایا، خطرات و معایب زایمان توی آب را نیز در نظر بگیرید. هرچند زایمان در آب ایمن است؛ اما چالشهایی نیز دارد.
- خطر عفونت: اگر وان یا استخر به درستی ضدعفونی نشود، ریسک انتقال باکتری در زایمان طبیعی در آب وجود دارد.
- پارگی بند ناف: در موارد نادر، هنگام بالا کشیدن نوزاد از آب، ممکن است بند ناف پاره شود که نیاز به اقدام فوری دارد.
- کندی انقباضات: اگر مادر خیلی زود (قبل از فاز فعال) وارد آب شود؛ ممکن است انقباضات رحمی کاهش یابد و روند زایمان داخل آب کند شود.
- عدم دسترسی به مسکنهای قوی: در این روش، امکان استفاده همزمان از اپیدورال وجود ندارد.
طبق پروتکلهای استاندارد درمانی و گزارشات hirslanden، زایمان در آب تنها زمانی ادامه مییابد که همه چیز طبیعی پیش برود. در صورت بروز هرگونه نشانه خطر، مانند تغییر در ضربان قلب نوزاد یا خونریزی غیرعادی مادر، خروج فوری از آب برای انجام مداخلات پزشکی تخصصی در خشکی، الزامی و حیاتی است.
آمادگی برای زایمان در آب چگونه است؟
برای داشتن یک زایمان موفق، شرکت در کلاسهای آمادگی بارداری، جهت یادگیری تکنیکهای تنفسی و آشنایی کامل با چگونگی زایمان در آب ضروری است. مادر باید از نظر روانی، خود را برای مدیریت درد بدون دارو آماده کند؛ همچنین، انجام آزمایشهای روتین و تاییدیه پزشک متخصص الزامی است. اگر در مناطق جنوبی تهران ساکن هستید، مشورت با دکتر زایمان طبیعی در قرچک، میتواند اولین قدم مطمئن برای بررسی وضعیت لگنی و دریافت مشاورههای تخصصی جهت آمادگی برای این نوع زایمان باشد.
آیا ممکن است حین زایمان در آب نوزاد غرق یا خفه شود؟
یکی از نگرانیهای رایج والدین، این است که خطر خفگی در زایمان در آب چیست؛ در پاسخ به این پرسش، باید بدانید که نوزادان به طور غریزی دارای رفلکس شیرجه هستند و تا زمانی که بند ناف، متصل است و هنوز اولین تنفس را در هوای آزاد انجام ندادهاند، زیر آب نفس نمیکشند و اکسیژن را از خون مادر دریافت میکنند؛ بنابراین، در زایمان طبیعی در آب با نظارت مامای مجرب، خطر غرق شدن نوزاد بسیار ناچیز و نزدیک به صفر است.
هزینه زایمان در آب چقدر است؟
هزینه نهایی زایمان توی آب، عموما کمی بالاتر از زایمان طبیعی معمولی است. این افزایش قیمت، به دلیل استفاده از تجهیزات خاص (وان مخصوص، پایشگرهای ضدآب)، هزینههای استریلیزاسیون و نیاز به حضور تماموقت مامای دوره دیده در کنار مادر است. هزینهها، بسته به بیمارستان (خصوصی یا دولتی) و خدمات جانبی ارائه شده در پکیج زایمان در آب متفاوت خواهد بود.
زایمان در آب با حضور همسر
این روش، یکی از معدود پروسههای پزشکی است که شرایط را برای زایمان در آب با حضور همسر، به بهترین شکل فراهم میکند. پدر، میتواند در کنار استخر بنشیند یا حتی با رعایت پروتکلهای بهداشتی، وارد آب شود تا با ماساژ دادن و حمایت کلامی، همسرش را همراهی کند. تجربه زایمان در آب با حضور همسر، پیوند عاطفی عمیقی بین زوجین ایجاد کرده و حس امنیت مادر را در لحظات حساس تولد افزایش میدهد.
کجا می توانم زایمان در آب را انجام بدهم؟
انجام زایمان داخل آب، نیازمند امکانات بیمارستانی خاص است. شما باید به بیمارستانها یا مراکز زایشگاهی، مراجعه کنید که دارای اتاقهای مخصوص LDR مجهز به وانهای زایمان و تیم پزشکی آموزشدیده باشند. انجام زایمان در آب در خانه، به دلیل ریسکهای پیشبینی نشده در ایران و بسیاری از کشورها توصیه نمیشود و امنترین مکان، بیمارستان مجهز است.
هنگام زایمان در آب چگونه می توان جفت را تحویل داد؟
عموما پس از تولد نوزاد، برای مرحله سوم زایمان یعنی خروج جفت، از مادر خواسته میشود تا از آب خارج شود. دلیل این کار، تخمین دقیق میزان خونریزی است؛ زیرا در آب تشخیص حجم خون از دست رفته دشوار است. با این حال، گاهی با توجه به خواص زایمان در آب در ریلکس کردن بدن، ممکن است پزشک اجازه دهد جفت نیز داخل آب خارج شود؛ اما اولویت ایمنی مادر است.
تجربه یک تولد آرام و ایمن با زایمان در آب
زایمان در آب، راهی است تا مادران بتوانند قدرت زنانه خود را در محیطی آرام و دور از استرسهای بیمارستانی بازیابند. با انتخاب زایمان طبیعی در آب، شما به نوزادتان هدیه ورود ملایم به این دنیا را میدهید. اگر شرایط پزشکی شما برای زایمان داخل آب مساعد است، این تجربه میتواند دیدگاه شما را نسبت به درد زایمان تغییر دهد.
برای اطمینان از سلامت کامل خود و جنین و دریافت مشاورههای دقیق، مراجعه به دکتر سیدی و تیم حرفهای ایشان پیشنهاد میشود. راههای ارتباطی با مطب دکتر سیدی برای رزرو نوبت و مشاوره تخصصی در اختیار شما است تا با اطمینان خاطر بهترین روش زایمان را انتخاب کنید.
- آدرس مطلب تهرانپارس: تهرانپارس، خیابان 188 شرقی (خیابان داروخانه مینا)، ساختمان پزشکان 107، طبقه چهارم، شماره تماس (۰۹۱۰۹۶۹۶۰۸۸).
- آدرس مطب قرچک: قرچک، خیابان اصلی قرچک، بعد از میدان امام خمینی (کلانتری سابق)، ابتدای خیابان مارلیک، ساختمان دندانپزشکی برلیان، طبقه سوم واحد ۶، شماره تماس (۰۹۱۳۰۵۷۷۲۴۲).
سوالات متداول
آیا زایمان در آب درد دارد؟
بله؛ اما شدت درد نسبت به زایمان خشک به مراتب کمتر است؛ زیرا آب گرم باعث شل شدن عضلات و کاهش سیگنالهای درد میشود.
زایمان طبیعی بهتر است یا زایمان در آب؟
زایمان در آب، نوعی از زایمان طبیعی است که به دلیل کاهش درد و استرس، برای بسیاری از مادران تجربه خوشایندتری نسبت به زایمان طبیعی معمولی (خشک) ایجاد میکند.
زایمان در آب بهتر است یا سزارین؟
برای بارداریهای کمخطر، زایمان طبیعی در آب به دلیل عوارض کمتر، بهبودی سریعتر و عدم نیاز به جراحی، قطعا بهتر از سزارین است.
آیا برای انتخاب روش زایمان در آب باید مجوز پزشک زنان و زایمان را داشته باشیم؟
بله؛ تاییدیه پزشک متخصص مبنی بر سلامت کامل مادر و جنین و مناسب بودن شرایط لگنی برای این نوع زایمان الزامی است.
آیا زایمان در آب بخیه دارد؟
احتمال پارگی پرینه و نیاز به بخیه در آب کمتر است؛ اما صفر نیست و ممکن است در برخی موارد نیاز به بخیه باشد.
آیا در صورت انجام زایمان در آب می توان از گزینه کلامپ بند ناف استفاده کرد؟
بله؛ امکان تاخیر در بستن بند ناف در زایمان در آب، وجود دارد که برای نوزاد بسیار مفید است.
اگر قبلا سزارین داشته باشم می توانم در زایمان بعدی از زایمان در آب استفاده کنم؟
این مورد VBAC) در آب) نیاز به بررسی بسیار دقیق پزشک دارد و معمولا به دلیل ریسک پارگی رحم، با احتیاط زیاد یا محدودیت انجام میشود.
آیا زایمان در آب نیاز به تمرین یا آمادگی خاصی دارد؟
بله؛ شرکت در کلاسهای آمادگی زایمان برای یادگیری تنفس صحیح و پوزیشنگیری در آب بسیار توصیه میشود.
در صورت داشتن زایمان زودرس می توان زایمان در آب داشت؟
خیر؛ زایمان زودرس (قبل از ۳۷ هفته) نیازمند مراقبتهای ویژه پزشکی و پایش دقیق نوزاد است و در آب انجام نمیشود.
آیا زایمان در آب بهداشتی است؟
بله؛ وانها و تجهیزات با پروتکلهای سختگیرانه بیمارستانی تمیز و ضدعفونی میشوند تا خطر عفونت به حداقل برسد.
برای زایمان در آب چه لباسی بپوشم؟
معمولا از تاپهای ورزشی راحت (مانند نیمتنه یا سوتین شنا) استفاده میشود یا بنا به راحتی مادر، میتوان بدون لباس بود.
