عفونت واژن چیست؟ | علت، علائم و درمان عفونت واژینال

عفونت واژن چیست؟

عفونت واژن چیست؟ واژینیت، به معنای التهاب پوشش داخلی واژن است که به دلایل مختلفی رخ می‌دهد. در حالت طبیعی، واژن دارای باکتری‌های مفیدی مانند لاکتوباسیل‌ها است که با حفظ محیط اسیدی از رشد عوامل بیماری‌زا، جلوگیری می‌کنند. هر عاملی که این تعادل را برهم بزند، باعث رشد باکتری‌های مضر، قارچ‌ها یا انگل‌ها شده و منجر به عفونت واژینال می‌شود. درمان نکردن عفونت واژن می‌تواند، خطر بیماری التهابی لگن و برخی بیماری‌های دهانه رحم را افزایش دهد.

انواع عفونت واژن

شناخت انواع مختلف عفونت واژن برای انتخاب مسیر درمانی صحیح، ضروری است. بر اساس آمار مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌ها (CDC)، واژینوز باکتریال شایع‌ترین نوع عفونت در میان زنان 15 تا 44 ساله است. در ادامه به بررسی سه نوع اصلی عفونت واژن می‌پردازیم:

1. واژینوز باکتریال (Bacterial Vaginosis)؛ این نوع عفونت واژینال، شایع‌ترین علت واژینیت است و زمانی رخ می‌دهد که تعادل باکتری‌های طبیعی واژن به هم خورده و باکتری‌های بی‌هوازی، بیش از حد رشد می‌کنند. مشخصه اصلی آن ترشحات رقیق، سفید یا خاکستری با بوی نامطبوع شبیه به ماهی است که پس از رابطه جنسی، تشدید می‌شود.
2. عفونت قارچی (Candidiasis)؛ این عفونت که به آن کاندیدیازیس نیز می‌گویند، ناشی از رشد بیش از حد قارچی به نام کاندیدا آلبیکنس است. علائم آن شامل خارش و سوزش شدید، ترشحات غلیظ، سفید و پنیری شکل (بدون بو) و قرمزی و تورم ناحیه واژن و فرج است.
3. تریکومونیازیس (Trichomoniasis)؛ این نوع واژینیت توسط یک انگل تک سلولی ایجاد شده و از طریق رابطه جنسی منتقل می‌شود. علائم آن می‌تواند شامل، ترشحات کف‌آلود، زرد یا سبز رنگ با بوی قوی، خارش، سوزش و درد هنگام ادرار باشد.

تشخیص دقیق نوع عفونت توسط دکتر زنان در تهرانپارس، اولین قدم برای دریافت درمان صحیح و جلوگیری از مشکلات بعدی است. هر کدام از این عفونت‌ها نیازمند مسیر درمانی متفاوتی هستند.

علت عفونت واژن چیست؟

عوامل مختلفی می‌توانند، تعادل طبیعی واژن را از بین برده و باعث عفونت واژن شوند. استفاده بیش از حد، از آنتی‌بیوتیک‌ها که باکتری‌های مفید را از بین می‌برند، دوش واژینال که محیط اسیدی طبیعی را مختل می‌کند، تغییرات هورمونی ناشی از بارداری، یائسگی یا مصرف قرص‌های ضدبارداری و همچنین روابط جنسی محافظت نشده از جمله مهم‌ترین عوامل هستند؛ علاوه بر این، شرایطی مانند دیابت کنترل نشده و ضعف سیستم ایمنی نیز می‌توانند، فرد را مستعد ابتلا به واژینیت، به خصوص از نوع قارچی کنند.

شناخت دلایل عفونت واژن چیست، به درک بهتر چگونگی پیشگیری از، عفونت واژینال کمک شایانی می‌کند.

دکتر جن گانتر (Dr. Jen Gunter) متخصص زنان و زایمان سرشناس کانادایی، آمریکایی: واژن یک اکوسیستم خود تمیز شونده است و بسیاری از موارد واژینیت به دلیل، تلاش برای شست و شوی بیش از حد و از بین بردن تعادل باکتریایی ایجاد می‌شود.

علائم عفونت واژینال

بسیار مهم است که با مشاهده هر یک از علائم عفونت واژینال، به جای خوددرمانی، برای تشخیص دقیق به پزشک مراجعه کنید. مهم‌ترین علائم واژینیت عبارتند از:

• تغییر در ترشحات واژن؛ افزایش حجم، تغییر رنگ به سفید، خاکستری، زرد یا سبز یا تغییر غلظت مثلا پنیری یا کف‌آلود، می‌تواند نشانه عفونت واژن باشد.
• بوی نامطبوع واژن؛ به خصوص بوی شبیه به ماهی که در واژینوز باکتریال شایع است.
• خارش یا سوزش؛ احساس خارش شدید در داخل یا اطراف واژن یکی از علائم کلیدی، به خصوص در عفونت‌های قارچی است.
• درد یا ناراحتی؛ احساس درد هنگام ادرار کردن یا درد حین رابطه جنسی
• قرمزی و تورم: التهاب و تورم لب‌های واژن نیز ممکن است، مشاهده شود.
• لکه‌بینی یا خونریزی خفیف: در برخی موارد نادر ممکن است، رخ دهد.

توجه داشته باشید که این علائم می‌توانند، با یکدیگر همپوشانی داشته باشند و شدت آن‌ها در افراد مختلف متفاوت است.

تشخیص عفونت واژن

تشخیص صحیح نوع عفونت واژن، اولین و مهم‌ترین گام برای درمان موثر است. تشخیص اشتباه و خوددرمانی می‌تواند منجر به طولانی شدن بیماری و بروز عوارض شود. پزشک به طور معمول، از روش‌های زیر برای تشخیص قطعی استفاده می‌کند.

1. بررسی سوابق پزشکی: پزشک در مورد علائم شما، سابقه بهداشتی، فعالیت جنسی و داروهای مصرفی سوالاتی خواهد پرسید.
2. معاینه لگن: پزشک ناحیه خارجی و داخلی واژن را برای مشاهده علائم التهاب، قرمزی و نوع ترشحات معاینه می‌کند.
3. نمونه‌برداری از ترشحات: با استفاده از یک سواب پنبه‌ای، نمونه‌ای از ترشحات واژن برداشته می‌شود تا در زیر میکروسکوپ بررسی شود. این کار به شناسایی سلول‌های قارچ، باکتری یا انگل تریکوموناس کمک می‌کند.
4. اندازه‌گیری pH واژن: پزشک ممکن است، با استفاده از یک نوار تست مخصوص، سطح اسیدیته واژن را اندازه‌گیری کند. pH بالاتر از 4.5 به طور معمول، نشان دهنده واژینیت باکتریایی یا تریکومونیازیس است.

این مراحل تشخیصی، به پزشک کمک می‌کند تا با اطمینان کامل بگوید که عامل اصلی عفونت واژن چیست.  

روش‌های پیشگیری از عفونت واژن

حفظ بهداشت ناحیه تناسلی بدون افراط و تفریط، کلید اصلی کاهش خطر ابتلا به عفونت واژن است. از پوشیدن لباس‌های زیر نخی و گشاد، استفاده کنید تا جریان هوا برقرار باشد و از تجمع رطوبت جلوگیری شود. پس از ادرار یا مدفوع، همیشه خود را از جلو به عقب خشک کنید تا از انتقال باکتری‌های روده به واژن جلوگیری شود. از مصرف محصولات بهداشتی معطر، دوش واژینال و اسپری‌های بهداشتی زنانه خودداری کنید؛ زیرا این مواد می‌توانند، تعادل طبیعی pH را بر هم زده و باعث تحریک و بروز واژینیت شوند.

همچنین، یک رژیم غذایی سالم و مدیریت استرس، به تقویت سیستم ایمنی و پیشگیری از عفونت واژینال کمک می‌کند.

عوارض عفونت واژن

اگر عفونت واژن درمان نشود یا درمان اشتباه انجام شود، می‌تواند منجر به مشکلات جدی‌تری مانند، بیماری التهابی لگن، ناباروری یا مشکلات دوران بارداری شود. مهم است بدانید که با مراجعه به یک پزشک متخصص و با تجربه و پیروی دقیق از دستورالعمل‌های درمانی، این عوارض به حداقل رسیده یا اصلا بروز پیدا نمی‌کنند. برخی از این عوارض عبارتند از:

• افزایش خطر ابتلا به بیماری‌های مقاربتی؛ التهاب ناشی از واژینیت می‌تواند، بدن را در برابر ویروس‌هایی مانند HIV و تبخال تناسلی آسیب‌پذیرتر کند.
• بیماری التهابی لگن؛ در صورت عدم درمان، باکتری‌های عامل واژینوز باکتریال یا تریکومونیازیس می‌توانند، به سمت رحم، لوله‌های فالوپ و تخمدان‌ها حرکت کرده و باعث عفونت جدی و دردمندی به نام PID شوند که می‌تواند، منجر به ناباروری یا حاملگی خارج از رحمی گردد.
• مشکلات بارداری؛ زنان باردار مبتلا به انواع خاصی از عفونت واژینال، در معرض خطر بیشتری برای زایمان زودرس و تولد نوزاد با وزن کم قرار دارند.
• عفونت‌های مکرر؛ درمان ناقص یا نادرست می‌تواند، منجر به بازگشت مداوم عفونت واژن شود که بر کیفیت زندگی فرد تاثیر منفی می‌گذارد.

این عوارض، اهمیت درمان به موقع و کامل عفونت واژینال را به خوبی نشان می‌دهند. هرگز علائم را نادیده نگیرید و دوره درمان خود را، طبق دستور پزشک به پایان برسانید.

راه‌های درمان عفونت واژن

در رابطه با اینکه راه درمان عفونت واژن چیست، باید بدانید که مسیر به طور کامل به عامل ایجاد کننده آن بستگی دارد. پس از تشخیص نوع واژینیت، پزشک درمان مناسب را که به طور معمول شامل، داروهای خوراکی (قرص)، کرم‌های موضعی، شیاف‌های واژینال یا ژل است، تجویز می‌کند. بسیار مهم است که دوره درمان، حتی در صورت بهبودی علائم، به طور کامل طی شود تا از بازگشت عفونت واژینال جلوگیری گردد.

در موارد عفونت‌های مقاربتی مانند تریکومونیازیس، شریک جنسی نیز باید به طور همزمان تحت درمان قرار گیرد تا از عفونت مجدد، جلوگیری شود.

درمان دارویی

در جدول زیر، رایج‌ترین داروها برای درمان انواع مختلف عفونت واژینال آورده شده است.

هرگز بدون مشورت و تجویز پزشک اقدام به مصرف این داروها نکنید؛ زیرا دوز و نوع دارو باید بر اساس شرایط شما تعیین شود. مصرف خودسرانه دارو می‌تواند منجر به مقاومت دارویی و تشدید مشکل شود.

درمان خانگی برای رفع واژینیت

بسیاری از افراد در اینترنت به دنبال درمان‌های خانگی برای واژینیت هستند. روش‌هایی مانند استفاده از ماست، سیر، سرکه سیب یا روغن درخت چای و سایر روش‌های خانگی برای درمان عفونت واژن، از نظر علمی تایید نشده‌اند و حتی می‌توانند، باعث تحریک، تغییر pH واژن و بدتر شدن عفونت شوند. این روش‌ها ممکن است، علائم بیماری‌های جدی‌تر را نیز پنهان کنند.

درمان با نمک برای از بین بردن عفونت واژینال

یکی دیگر از باورهای غلط رایج، استفاده از آب نمک برای درمان عفونت واژینال است. حمام آب گرم با مقدار کمی نمک اپسوم، ممکن است به طور موقت به تسکین خارش و سوزش خارجی کمک کند؛ اما به هیچ عنوان عامل عفونی را در داخل واژن از بین نمی‌برد. استفاده از محلول‌های غلیظ نمک یا وارد کردن مستقیم آن به واژن بسیار خطرناک است و می‌تواند، به شدت به غشای مخاطی حساس واژن آسیب رسانده، باعث خشکی شدید، سوزش و درد شود.

گامی هوشمندانه برای سلامت و درمان قطعی عفونت واژن

عفونت واژن در زنان بسیار شایع و به طور معمول یکی از سه نوع واژینوز باکتریال، عفونت قارچی یا تریکومونیازیس است. هر یک از این موارد، علائم و درمان خاص خودشان را دارند؛ بنابراین وقتی علائم عفونت واژینال مثل تغییر ترشحات، بوی غیرعادی، خارش یا سوزش ظاهر شد، تنها راه درست این است که سریع به متخصص زنان مراجعه کنید تا با معاینه و آزمایش نوع دقیق عفونت مشخص شود و داروی مناسب تجویز گردد.

درمان واژینیت را حتما تا آخر ادامه دهید و در صورت نیاز، شریک جنسی‌تان را نیز درمان کنید و نکات بهداشتی را همواره در نظر داشته باشید. این کارها باعث می‌شود عفونت واژن، به طور کامل برطرف شود و دیگر با عوارض جدی مثل، بیماری التهابی لگن یا ناباروری مواجه نشوید.