واریس واژن در بارداری، همان اتساع و پیچخوردگی سیاهرگهای ناحیه لبههای خارجی یا داخلی دستگاه تناسلی است که به دلیل افزایش حجم خون و فشار رحم بر عروق لگنی، ایجاد میشود و معمولا با احساس درد و سنگینی همراه است. اگرچه واریس واژینال در بارداری، ممکن است ظاهری ناخوشایند داشته باشد؛ اما اغلب بیخطر بوده و پس از زایمان بهبود مییابد. البته برای پیشگیری از عوارض شدیدتر، مدیریت صحیح آن ضروری است.
درک عمیقتر اینکه ماهیت واریس واژن در بارداری چیست، به مادران کمک میکند تا به جای نگرانی، آن را به عنوان بخشی از تغییرات طبیعی بدن بپذیرند که با روشهای ساده قابل کنترل است.
واریس واژن در بارداری چیست؟
در پاسخ به پرسش واریس واژن در بارداری چیست، باید گفت این وضعیت عبارت است از گشاد شدن، تورم و پیچخوردگی عروق وریدی در ناحیه ولو (فرج) و واژن که ناشی از اختلال در بازگشت خون وریدی، به دلیل تغییرات هورمونی و فشار مکانیکی جنین است. واریس واژینال در بارداری، باعث میشود رگها به صورت برجستگیهای نرم، آبی یا کبود رنگ دیده شوند؛ همچنین، واریس ژنیتال در بارداری، موجب میگردد جریان خون در ناحیه لگن، با کندی مواجه شود و فرد احساس ناخوشایندی را تجربه کند.
علائم واریس واژن در بارداری
تشخیص علائم واریس واژینال در بارداری، معمولا توسط خود فرد با لمس یا مشاهده ناحیه تناسلی و احساس ناراحتیهای غیرمعمول، انجام میشود که در موارد خاص، ممکن است مادر را به دلیل ترس از پارگی عروق متورم و احتمال خونریزی شدید در حین فشار زایمان طبیعی، به فکر سزارین اختیاری بیندازد. شایعترین نشانههای واریس در ناحیه تناسلی در بارداری، شامل موارد زیر است:
- احساس فشار، سنگینی و پری در ناحیه واژن
- تورم قابل لمس و مشاهده رگهای متورم آبی یا بنفش
- درد مبهم یا تیرکشنده که با ایستادن طولانی تشدید میشود
- خارش و سوزش در پوست اطراف ناحیه تناسلی
- احساس ناراحتی یا درد در هنگام نزدیکی
- تشدید تورم و درد در ساعات پایانی روز
به نقل از mayoclinic.org اگرچه این علائم ناشی از واریس واژن، میتواند برای مادران باردار آزاردهنده باشد؛ اما جای نگرانی نیست؛ چرا که این عروق متورم به ندرت بر روند زایمان تاثیر میگذارند و معمولا مدت کوتاهی پس از تولد نوزاد به طور کامل بهبود مییابند.
علت ایجاد واریس واژن در بارداری
اصلیترین دلیل بروز واریس در ناحیه تناسلی در بارداری، افزایش چشمگیر حجم خون بدن مادر و فشار رحم در حال رشد، بر روی ورید اجوف تحتانی (سیاهرگ اصلی شکمی) است که بازگشت خون از پاها و لگن، به سمت قلب را مختل میکند. علاوه بر این فشار مکانیکی، ترشح زیاد هورمون پروژسترون، باعث شل شدن دیواره عروق میشود و زمینه را برای ایجاد واریس ژنیتال در بارداری فراهم میسازد.
همین آسیبپذیری بافتها بوده که باعث میشود پزشکان روند تولد را با دقت بیشتری مدیریت کنند؛ چرا که طولانی شدن زایمان و فشار مداوم بر این عروق متورم، میتواند احتمال پارگی و خونریزی را افزایش دهد.
چه کسانی در معرض خطر ابتلا به واریس واژن در بارداری هستند؟
اگرچه تمامی زنان باردار، مستعد ابتلا به واریس واژینال در بارداری هستند؛ اما وجود برخی فاکتورهای زمینهای احتمال درگیری با واریس شدید واژن در بارداری را به شدت افزایش میدهد. افراد زیر، بیشتر در معرض خطر قرار دارند:
- سابقه خانوادگی و ژنتیکی ابتلا به واریس
- سابقه واریس لگنی در بارداریهای قبلی
- افزایش سن مادر در هنگام بارداری
- ایستادن یا نشستنهای طولانیمدت و مداوم
- اضافه وزن یا چاقی پیش از بارداری
- بارداری دوقلو یا چندقلو
- سطح بالای هورمون پروژسترون
- سابقه لخته شدن خون در عروق
داشتن این فاکتورها، لزوما به معنای ابتلا نیست؛ اما هشداری جدی برای رعایت اصول پیشگیرانه و سبک زندگی سالمتر، جهت کنترل واریس واژینال در بارداری محسوب میشود. برای بررسی دقیقتر شرایط خود و دریافت مشاوره تخصصی، میتوانید به دکتر سزارین اختیاری در تهرانپارس مراجعه نمایید.
تشخیص واریس واژینال در حاملگی
تشخیص واریس واژینال در بارداری، اغلب از طریق معاینه فیزیکی توسط متخصص زنان و زایمان و مشاهده ناحیه تناسلی صورت میگیرد و معمولا، نیازی به انجام تستهای پیچیده نیست. پزشک با بررسی میزان تورم و شکل ظاهری رگها و شنیدن شرح حال بیمار، در خصوص درد و سنگینی، وجود واریس در ناحیه تناسلی در بارداری را تایید میکند و تنها در موارد مشکوک به لخته خون، ممکن است سونوگرافی داپلر درخواست شود.
درمان واریس واژن در بارداری
خوشبختانه روشهای درمان واریس در ناحیه تناسلی در بارداری، عمدتا حمایتی و غیرتهاجم هستند و هدف اصلی آنها، کاهش علائم آزاردهنده است تا مادر، دوران بارداری راحتتری را تجربه کند. اگر میپرسید بهترین راهکار برای تسکین واریس واژن در بارداری چیست، جدول زیر موثرترین روشها را ارائه میدهد:
| روش درمان | توضیحات و نحوه اثرگذاری |
| استفاده از گنهای مخصوص | پوشیدن لباس زیرهای حمایتی مخصوص بارداری (V2 support) برای فشار ملایم و بهبود جریان خون. |
| کمپرس سرد | قرار دادن کیسه یخ پیچیده شده در پارچه روی ناحیه متورم، برای انقباض عروق و کاهش درد. |
| تغییر وضعیت استراحت | دراز کشیدن به پهلوی چپ، برای برداشتن فشار رحم، از روی ورید اجوف و تسهیل گردش خون. |
| بالا نگه داشتن لگن و پاها | قرار دادن پاها، بالاتر از سطح قلب و دراز کشیدن متناوب، برای کمک به تخلیه خون وریدی. |
| اجتناب از ایستادن طولانی | تغییر وضعیت بدن، به صورت منظم و پرهیز از نشستن یا ایستادن ثابت برای مدت زیاد. |
طبق توضیحات بیان شده در theveininstitute بین ۴ تا ۱۰ درصد از زنان در دوران بارداری، به این عارضه دچار میشوند؛ هرچند آمار واقعی احتمالا بسیار بالاتر است؛ زیرا بسیاری از زنان هیچ علامتی ندارند یا بابت مطرح کردن علائم خود با پزشک، خجالت میکشند.
عوارض و خطرات واریس تناسلی در بارداری
در اغلب موارد واریس در ناحیه تناسلی در بارداری، عارضه خطرناکی برای مادر و جنین ایجاد نمیکند؛ اما در صورت عدم رعایت نکات ایمنی یا بروز تورمهای شدید، ممکن است مشکلاتی رخ دهد. عوارض احتمالی واریس واژینال در بارداری، عبارتند از:
- ترومبوز وریدی سطحی (ایجاد لخته خون کوچک در رگهای سطح پوست)
- خونریزی خفیف در صورت خراشیدگی یا پارگی رگ حین زایمان
- درد مزمن و احساس ناراحتی دائمی در ناحیه لگن
- تورم شدید که مانع از فعالیتهای روزمره میشود
- مشکلات روحی ناشی از تغییر شکل ظاهری ناحیه تناسلی
به نقل از my.clevelandclinic.org اگرچه واریسهای دوران بارداری، ممکن است با درد یا خارش همراه باشند و ظاهری ناخوشایند ایجاد کنند؛ اما تهدیدی برای سلامت مادر یا جنین محسوب نمیشوند. عوارض جدی مانند لختههای خون (DVT) بسیار نادر است و خوشبختانه این عروق، در اکثر موارد پس از زایمان، خود به خود بهبود مییابند.
امکان زایمان طبیعی در صورت ابتلا به واریس واژن در بارداری
بسیاری از مادران، نگران هستند که واریس ژنیتال در بارداری، مانع انجام زایمان طبیعی شود؛ اما واقعیت این است که واریس واژینال در بارداری، معمولا دلیلی برای سزارین نیست. پزشک متخصص، با کنترل فشار در حین زایمان از پارگی عروق جلوگیری میکند و حتی در صورت پارگی سطحی واریس در ناحیه تناسلی در بارداری، به دلیل خونرسانی قوی در این ناحیه، ترمیم بافتها به سرعت انجام میشود.
پیشگیری از واریس واژن در بارداری
برای پیشگیری از ایجاد یا بدتر شدن واریس واژینال در بارداری، کنترل وزن در محدوده مجاز، مصرف فیبر کافی برای جلوگیری از یبوست و انجام ورزشهای تقویت عضلات کف لگن (کگل)، بسیار موثر است. پرهیز از بلند کردن اجسام سنگین و استراحتهای منظم در طول روز، میتواند فشار وارده بر سیستم وریدی لگن را کاهش دهد و پاسخ عملی مناسبی، به نگرانی درباره اینکه راه جلوگیری از واریس واژن در بارداری چیست، باشد.
آشنایی با واریس واژن در بارداری؛ هر آنچه که باید بدانید!
واریس واژن در بارداری، اگرچه وضعیتی دردناک و ناخوشایند است؛ اما معمولا موقتی بوده و پس از تولد نوزاد، برطرف میشود. آگاهی کامل از اینکه واریس واژن در بارداری چیست و به کارگیری روشهای حمایتی مانند استفاده از گن و کمپرس سرد، به مادران کمک میکند تا واریس واژینال در بارداری را مدیریت کرده و از بروز واریس شدید واژن در بارداری جلوگیری کنند. سلامت مادر و جنین، اولویت اصلی است و واریس در ناحیه تناسلی در بارداری، نباید باعث اضطراب بیش از حد شود.
برای دریافت مشاوره تخصصی، بررسی دقیق وضعیت عروقی و اطمینان از روند زایمان ایمن، میتوانید به دکتر سیدی مراجعه نمایید و از طریق راههای ارتباطی ذکر شده، نوبت خود را رزرو کنید.
- آدرس مطلب تهرانپارس: تهرانپارس، خیابان 188 شرقی (خیابان داروخانه مینا)، ساختمان پزشکان 107، طبقه چهارم
- شماره تماس مطب تهرانپارس: (۰۹۱۰۹۶۹۶۰۸۸)
- آدرس مطب قرچک: قرچک، خیابان اصلی قرچک، بعد از میدان امام خمینی (کلانتری سابق)، ابتدای خیابان مارلیک، ساختمان دندانپزشکی برلیان، طبقه سوم واحد ۶
- شماره تماس مطب قرچک: (۰۹۱۳۰۵۷۷۲۴۲)
سوالات متداول
آیا واریس واژن در بارداری برای مادر یا نوزاد خطرناک است؟
خیر؛ این عارضه معمولا خطر جدی برای مادر یا جنین ندارد و فقط باعث ناراحتی و درد میشود. تنها در موارد بسیار نادر، ممکن است منجر به لخته شدن خون شود که نیاز به پیگیری پزشکی دارد.
آیا واریس واژن در بارداری شایع است یا فقط درصد کمی از زنان باردار را تحت تاثیر قرار می دهد؟
این وضعیت، نسبتا شایع است و حدود ۴ تا ۱۰ درصد از زنان باردار را درگیر میکند؛ اما بسیاری از موارد خفیف بوده و ممکن است تشخیص داده نشوند.
آیا واریس واژن می تواند باعث ایجاد عوارض در هنگام زایمان شود؟ و چه تاثیری بر روند زایمان دارد؟
معمولا تاثیری بر روند زایمان ندارد و خطر خونریزی شدید کم است. پزشکان، قادرند حتی با وجود واریس واژن، زایمان طبیعی را به صورت ایمن مدیریت کنند.
آیا واریس واژینال دائمی است؟
خیر؛ واریس واژینال، معمولا دائمی نیست و در اکثر زنان حدود ۴ تا ۶ هفته پس از زایمان و با بازگشت هورمونها و حجم خون به حالت عادی، خود به خود از بین میرود.
آیا واریس واژن بعد از بارداری خود به خود از بین می رود یا نیاز به درمان دارد؟
در بیشتر موارد، به صورت خود به خودی پس از زایمان، محو میشود و نیاز به درمان خاصی ندارد؛ اما اگر باقی بماند، روشهایی مانند اسکلروتراپی برای درمان وجود دارد.
برای افراد با واریس واژن، سزارین توصیه می شود یا زایمان طبیعی؟
واریس واژن، به تنهایی دلیلی برای انجام سزارین نیست و زایمان طبیعی ارجحیت دارد. سزارین تنها در صورتی توصیه میشود که واریسها بسیار وسیع باشند و مسیر کانال زایمان را مسدود کنند.
برای بررسی علائم واریس واژن در بارداری به کدام دکتر مراجعه کنیم؟
برای بررسی و تشخیص این عارضه، باید به متخصص زنان و زایمان مراجعه کنید. پزشک زنان در صورت نیاز شما را به متخصص قلب و عروق، ارجاع خواهد داد.
