تست HPV، یک روش غربالگری بسیار دقیق و ضروری، برای بررسی سلامت جنسی است که با شناسایی DNA ویروس پاپیلومای انسانی در سلولهای دهانه رحم یا نواحی تناسلی، وجود سویههای پرخطر (عامل سرطان) و کمخطر (عامل زگیل) را تشخیص میدهد. انجام آزمایشHPV ، به پزشکان کمک میکند تا تغییرات سلولی را پیش از تبدیل شدن به سرطان دهانه رحم، شناسایی کنند. بهترین کاندیداها برای این تست، زنان بالای ۳۰ سال و افراد فعال از نظر جنسی هستند.
با انجام به موقع تست اچ پی وی، میتوانید از وضعیت سلامت خود، اطمینان حاصل کرده و با تشخیص زودهنگام، از عوارض جدی و پیچیده این ویروس پیشگیری نمایید.
آزمایش HPV چیست؟
آزمایش HPV، یک تست تشخیصی مولکولی پیشرفته است که به جای جستجوی خود سلولهای سرطانی، مستقیما به دنبال مواد ژنتیکی (DNA) ویروس پاپیلومای انسانی، در نمونههای برداشته شده از دهانه رحم یا بافتهای مخاطی میگردد. این آزمایش، مشخص میکند که آیا فرد به انواع پرخطر ویروس که پتانسیل ایجاد سرطان را دارند یا انواع کمخطر که منجر به ضایعات پوستی میشوند ،آلوده است یا خیر؛ همچنین، در صورت مثبت بودن، مسیر درمان ویروس اچ پی وی را برای پزشک و بیمار شفاف میسازد.
چرا آزمایش HPV اهمیت دارد؟
اهمیت اصلی تستHPV ، در قدرت آن برای پیشگیری سطح اول است؛ زیرا این آزمایش، قادر است ویروس را سالها قبل از اینکه باعث ایجاد سرطان دهانه رحم شود، شناسایی کند. تشخیص حضور ویروس، به پزشک اجازه میدهد تا بیمار را تحت نظارت دقیقتر قرار داده و از پیشرفت عفونت جلوگیری کند؛ ضمن اینکه انجام این تست در کنار تست STD، نمای کاملی از سلامت جنسی فرد ارائه میدهد.
- شناسایی دقیق سویههای پرخطر ویروس قبل از بروز علائم بالینی
- پیشگیری قطعی از پیشرفت سرطان دهانه رحم با تشخیص زودهنگام
- کاهش نیاز به درمانهای تهاجمی و جراحیهای سنگین در آینده
- تعیین دقیق فواصل زمانی مورد نیاز برای غربالگریهای بعدی
- ایجاد اطمینان خاطر در روابط زناشویی و جلوگیری از انتقال ناخواسته
به نقل gleneagles از برخلاف پاپ اسمیر که تنها تغییرات سلولی را بررسی میکند، آزمایش HPV مستقیما به دنبال DNA ویروس است. این ویژگی مهم، به پزشکان اجازه میدهد تا زنانی را که در معرض خطر بالای سرطان دهانه رحم هستند؛ حتی پیش از آنکه تغییرات سلولی آغاز شود، شناسایی و محافظت کنند.
چه زمانی باید تست HPV داد؟
زمانبندی انجام تست اچ پی وی، بر اساس دستورالعملهای جهانی پزشکی، تعیین میشود و معمولا برای زنان از سن ۳۰ سالگی به بعد، به عنوان بخشی از چکاپ روتین توصیه میگردد. انجام زودهنگام و بیدلیل این تست، در سنین پایین (زیر ۲۵ سال) به دلیل شیوع بالا و دفع خودبهخودی ویروس، معمولا پیشنهاد نمیشود؛ مگر در شرایط خاص پزشکی.
| رده سنی | توصیه غربالگری |
| ۲۱ تا ۲۹ سال | انجام پاپ اسمیر هر ۳ سال (تست HPV فقط در صورت نتیجه غیرطبیعی پاپ اسمیر) |
| ۳۰ تا ۶۵ سال | انجام همزمان تست HPV و پاپ اسمیر (Co-testing) هر ۵ سال یکبار |
| بالای ۶۵ سال | در صورت منفی بودن تستهای ده سال گذشته، غربالگری متوقف میشود. |
طبق آمار سازمان بهداشت جهانی pmc.ncbi.nlm.nih.gov، بیش از ۹۵٪ سرطانهای دهانه رحم ناشی از ویروس HPV هستند.
انواع آزمایش HPV
برای تشخیص دقیق عفونت و تغییرات سلولی، روشهای متفاوتی از آزمایش اچ پی وی و بررسیهای بالینی، وجود دارد که هر کدام کاربرد خاص خود را دارند. در ادامه به معرفی متداولترین روشهای تشخیص و تست HPV میپردازیم.
آزمایش اسید استیک
در این روش غربالگری ساده، پزشک محلول اسید استیک (سرکه رقیق شده) را روی نواحی مشکوک تناسلی اعمال میکند که باعث میشود بافتهای آلوده به HPV، سفید رنگ شوند و ضایعات نامرئی، قابل رویت گردند.
آزمایش کولپوسکوپی
اگر نتایج غربالگری اولیه مشکوک باشد، پزشک از دستگاهی به نام کولپوسکوپ که مجهز به لنزهای بزرگنمایی و نور قوی است استفاده میکند تا دهانه رحم را با دقت بسیار بالا، برای یافتن سلولهای غیرطبیعی معاینه کند.
بیوپسی و نمونه برداری
زمانی که در معاینات یا کولپوسکوپی، بافت مشکوکی دیده شود، پزشک تکه کوچکی از بافت را به عنوان نمونه برمیدارد (بیوپسی) تا در آزمایشگاه پاتولوژی، بررسی شده و وضعیت پیشسرطانی یا سرطانی بودن آن تایید شود.
آزمایش های بر پایه DNA
دقیقترین نوع آزمایش HPV، تستهای مولکولی هستند که مستقیما، DNA ویروس را در نمونه سلولی جستجو میکنند و دقیقا مشخص میکنند که فرد، به کدام تایپ (سویه) ویروس مبتلا شده است.
تست پاپ اسمیر
اگرچه پاپ اسمیر، مستقیما ویروس را نشان نمیدهد؛ اما تغییرات سلولی ناشی از فعالیت ویروس را در دهانه رحم شناسایی میکند و اغلب، به صورت ترکیبی با تست HPV انجام میشود.
چطور برای آزمایش HPV آماده شویم؟
برای اینکه نتیجه آزمایش اچ پی وی، کاملا دقیق و نیاز به تکرار نمونهگیری نباشد، باید شرایط فیزیولوژیک واژن در حالت طبیعی و بدون دستکاری حفظ شود. رعایت نکات زیر قبل از انجام تست HPV الزامی است:
- عدم برقراری رابطه جنسی؛ از ۲۴ تا ۴۸ ساعت قبل از تست، از نزدیکی واژینال پرهیز کنید.
- پرهیز از دوش واژینال؛ شستشوی داخل واژن، میتواند سلولهای سطحی حاوی ویروس را بشوید و نتیجه کاذب ایجاد کند.
- عدم استفاده از تامپون و ژل؛ استفاده از تامپون، کرمهای واژینال و لوبریکانتها را ۴۸ ساعت قبل قطع کنید.
- زمان مناسب در چرخه قاعدگی؛ بهترین زمان انجام تست، روزهایی است که خونریزی پریود ندارید.
- تخلیه مثانه؛ پیش از ورود به اتاق معاینه، مثانه خود را تخلیه کنید تا احساس راحتی بیشتری داشته باشید.
رعایت این موارد ساده، به کیفیت نمونه برداشته شده کمک شایانی میکند؛ بنابراین، اگر هر یک از این موارد نقض شده است، حتما پیش از انجام آزمایش اچ پی وی به پزشک خود اطلاع دهید.
آزمایش HPV برای چه کسانی توصیه میشود؟
انجام تستHPV ، برای همه افراد فعال از نظر جنسی، مفید است؛ اما برخی گروهها به دلیل ریسک بالاتر ابتلا به عوارض ویروس، کاندیدای اصلی این آزمایش محسوب میشوند.
- زنان بالای ۳۰ سال: برای غربالگری دقیقتر سرطان دهانه رحم در کنار پاپ اسمیر.
- افراد با پاپ اسمیر غیرطبیعی: برای تعیین علت تغییرات سلولی و نوع ویروس (پرخطر یا کمخطر).
- افراد دارای شرکای جنسی متعدد: به دلیل افزایش احتمال مواجهه با انواع مختلف ویروس HPV.
- افراد با سیستم ایمنی ضعیف: مانند مبتلایان به HIV یا گیرندگان پیوند عضو که بدنشان در دفع ویروس ناتوان است.
- مردان دارای علائم یا ریسک بالا: مردانی که رابطه جنسی مقعدی دارند یا شریک جنسی آنها مبتلا به HPV است.
طبق گزارش World Health Organization، مزیت بزرگ جایگزینی روشهای سنتی با تست DNA اچپیوی، دقت فوقالعاده آن در پیشبینی خطر است. این سازمان، تاکید میکند که حساسیت بالای این آزمایش، به قدری است که در صورت منفی بودن نتیجه، میتوان با اطمینان کامل فواصل غربالگری را برای زنان افزایش داد (مثلا هر ۵ تا ۱۰ سال یکبار)؛ چرا که احتمال ایجاد ضایعات پیشسرطانی در این بازه زمانی برای فردی با تست منفی، بسیار ناچیز است.
نحوه نمونه برداری در آزمایش HPV و پاپ اسمیر
فرایند نمونهبرداری برای تست HPV بسیار ساده، سریع و مشابه پاپ اسمیر است که روی صندلی مخصوص معاینه انجام میشود و معمولا، هیچگونه درد قابل توجهی برای بیمار ندارد.
نمونه برداری تست HPV در زنان
در این روش، پزشک با استفاده از ابزاری به نام اسپکولوم دیوارههای واژن را باز کرده و با یک برس نرم استریل، سلولهای دهانه رحم و کانال سرویکس را جمعآوری کرده و در مایع نگهدارنده مخصوص، قرار میدهد.
تست اچ پی وی در مردان
تست اچ پی وی در مردان، به صورت روتین انجام نمیشود؛ اما در موارد مشکوک، نمونهبرداری از سطح آلت تناسلی، کیسه بیضه، کانال ادراری یا ناحیه مقعد برای یافتن DNA ویروس صورت میگیرد.
تفسیر تست اچ پی وی
تفسیر نتایج آزمایش اچ پی وی، نیازمند دانش تخصصی است تا مشخص شود آیا ویروس یافت شده از نوع آنکوژنیک (سرطانزا) است یا خیر و بر اساس آن، پروتکل پیگیری درمانی تنظیم شود.
نتایج آزمایش HPV چگونه است؟
نتیجه تستHPV ، معمولا به صورت منفی (عدم وجود DNA ویروس) یا مثبت گزارش میشود؛ نتیجه مثبت یعنی ویروس در بدن وجود دارد و باید نوع آن (تایپ ۱۶، ۱۸ یا سایر موارد) بررسی گردد.
آزمایش های تکمیلی پس از تست اچ پی وی
اگر نتیجه آزمایش اچ پی وی مثبت باشد، پزشک برای بررسی دقیقتر میزان آسیب بافتی، آزمایشهای تکمیلی مانند کولپوسکوپی و بیوپسی دهانه رحم را تجویز میکند.
اهمیت انجام به موقع تست HPV
تستHPV ، یک ابزار قدرتمند و حیاتی برای تضمین سلامت زنان و مردان است که با تشخیص زودهنگام آزمایش اچ پی وی، سایه ترس از سرطان دهانه رحم و زگیلهای تناسلی را از زندگی شما دور میکند. انجام منظم و اصولی تست اچ پی وی، مطابق با استانداردهای پزشکی، سرمایهگذاری بر روی آیندهای سالم و بدون بیماری است. برای انجام دقیق این آزمایش و تفسیر تخصصی نتایج، میتوانید به مطب دکتر سیدی مراجعه نمایید؛ تجربه و دانش ایشان در مدیریت و درمان HPV، بهترین راهنما برای شما خواهد بود. جهت رزرو نوبت و مشاوره میتوانید از طریق راه های ارتباطی اقدام کنید.
- آدرس مطلب تهرانپارس: تهرانپارس، خیابان 188 شرقی (خیابان داروخانه مینا)، ساختمان پزشکان 107، طبقه چهارم، شماره تماس (۰۹۱۰۹۶۹۶۰۸۸).
- آدرس مطب قرچک: قرچک، خیابان اصلی قرچک، بعد از میدان امام خمینی (کلانتری سابق)، ابتدای خیابان مارلیک، ساختمان دندانپزشکی برلیان، طبقه سوم واحد ۶، شماره تماس (۰۹۱۳۰۵۷۷۲۴۲).
سوالات متداول
آیا تست hpv شامل بیمه تکمیلی میشود؟
بله؛ اکثر بیمههای تکمیلی، هزینه تست HPV را در صورتی که توسط پزشک متخصص تجویز شده باشد، بر اساس سقف تعهدات پوشش میدهند.
آیا تست hpv برای مردان وجود دارد؟
بله؛ اگرچه غربالگری عمومی نیست؛ اما در آزمایشگاههای تخصصی امکان انجام آزمایش HPV از روی نمونههای پوستی، ادرار یا ترشحات برای مردان وجود دارد.
تست hpv کجا انجام میشود؟
نمونهبرداری تست اچ پی وی، معمولا در مطب متخصص زنان یا ارولوژی، انجام شده و نمونه برای آنالیز به آزمایشگاههای پاتوبیولوژی ارسال میشود.
جواب تست hpv چقدر طول میکشد؟
آماده شدن نتیجه آزمایش HPV، بسته به روش آزمایشگاه PCR یا سایر روشها، معمولا بین ۳ تا ۷ روز کاری، زمان میبرد.
آیا تست HPV و پاپ اسمیر با یکدیگر متفاوت هستند؟
بله؛ پاپ اسمیر تغییرات سلولی را بررسی میکند؛ اما تست HPV مستقیما حضور ویروس را تشخیص میدهد؛ هرچند نحوه نمونهگیری هر دو مشابه است.
آیا آزمایش HPV می تواند نتیجه غلط داشته باشد؟
بله؛ مانند هر آزمایش دیگری احتمال خطا (مثبت یا منفی کاذب) وجود دارد؛ اما روشهای مولکولی جدید دقت بسیار بالایی دارند.
آیا مثبت بودن نتیجه آزمایش HPV به معنای ابتلا به سرطان دهان رحم است؟
خیر؛ مثبت بودن تست HPV فقط به معنی وجود ویروس است و در بسیاری از موارد، ویروس توسط سیستم ایمنی پاکسازی میشود و سرطانی رخ نمیدهد.
آیا زگیل تناسلی باعث ناباروری می شود؟
خیر؛ خود زگیل تناسلی و ویروس HPV معمولا باعث ناباروری نمیشوند؛ مگر اینکه منجر به درمانهای جراحی وسیع روی دهانه رحم شوند.
آیا تست HPV رایگان وجود دارد؟
تست HPV در مراکز خصوصی، معمولا رایگان نیست؛ اما ممکن است در برخی طرحهای غربالگری ملی در مراکز بهداشت با هزینه بسیار کم یا رایگان، انجام شود.
